Doorgaan naar hoofdcontent

SPOTPRENT VAN WELEER BORIS EFIMOV

SPOTPRENT VAN WELEER 

BORIS EFIMOV

Spotprenten leiden regelmatig tot ophef. Onlangs nog de prent waarin Sigrid Kaag als heks op een bezem werd afgebeeld, of de cartoons in het Franse blad Charlie Hebdo of de Deense Mohammedprenten. Dat is niets nieuws. Al in de 80-jarige oorlog, toen de eerste Nederlandse spotprenten, over de hertog van Alva, verschenen werd dat door de Spanjaarden niet op prijs gesteld. De Engelsen namen de spotternij van de Nederlanders zelfs op in de oorlogsverklaring in rampjaar 1672. Maar ze blijven een uitgelezen manier om politieke gebeurtenissen aan de kaak te stellen.


De Tweede Wereldoorlog is daarin geen uitzondering. Er zijn beroemde Engelse, Amerikaanse en ook Nederlandse spotprenten. Wat wij minder vaak zien, zijn spotprenten uit de Sovjet-Unie. Die doen zeker niet onder voor die uit de andere geallieerde landen, maar zijn door de taalkloof moeilijker te doorgronden. Vandaag enkele werken van de beroemdste Sovjet-tekenaar: Boris Efimov. Ook wel geschreven als Yefimov of Jefimov, omdat er in het Russisch voor een ‘e’ een j-klank uitgesproken wordt. Daarom heet Jeltsin Jeltsin, maar schrijft men Ельцин.


Efimov werd geboren als Boris Haimovitsj Friedland in Kiev in 1900 als zoon van een Joodse schoenmaker. De familie verhuisde een aantal malen, vanwege onrust, pogroms en oorlog. Het leven was niet eenvoudig voor een Joodse familie in tsaristische tijden. Daarna eigenlijk ook niet. Vandaar dat Boris en ook zijn broer Michail pseudoniemen aannamen. Zijn broer, al vroeg na de Oktoberrevolutie journalist geworden, nam Boris mee naar Moskou om te tekenen voor bladen als de Pravda (Waarheid), Izvestia (Nieuws) en het satirische blad Krokodil. Op zijn getekende zelfportret staat op zijn schouders het logo van dat blad.


Vanwege voor hem onbekende redenen krijgt Boris de bescherming van Stalin. De uitgever van zijn eerste bundel tekeningen met een voorwoord van de inmiddels in ongenade gevallen Trotski is niet zo gelukkig, die moet dat met zijn leven bekopen. Net als zijn broer, inmiddels als Michail Koltsjov een beroemd journalist geworden, die in 1938 wordt gearresteerd en geëxecuteerd. Tot het eind van zijn leven zal Boris, dan 108, Stalin dankbaar blijven voor de kansen die hij heeft gekregen. Boris krijgt zo’n beetje alle prijzen die er te winnen zijn en wordt op zijn 107e verjaardag nog benoemd tot chef-redacteur illustraties van de Izvestia.

Op de 1e prent getiteld ‘Nieuwjaarsvoorspelling’ zien we het aapje Goebbels aan Hitler vragen ‘Kun je de overwinning nog in de spiegel zien, Adolf?’ In de open haard liggen de ‘Strategische plannen’ van 1940, 41 en 42.

Geen fotobeschrijving beschikbaar.

Prent 2 ‘Op twee plaatsen’, laat ons Hitler zien op stelten, in een broek scheurende spagaat tussen enerzijds de omsingeling van Moskou en anderzijds de opvang van Kaukasische olie, maar vanuit het midden door Stalingrad een enorme dreun krijgt.

Geen fotobeschrijving beschikbaar.

Prent 3 is een kritiek op de Verenigde Staten en zijn kapitalisten die, ondanks alle agressie van Hitler, bleven handelen met Nazi-Duitsland tot de oorlogsverklaring in december 1941 en daarmee zijn oorlogsmachine mede mogelijk maakten.

Geen fotobeschrijving beschikbaar.
Nummer 4 laat ons Napoleon zien die Hitler geschiedenisles geeft: ‘Adolf, je hebt niets van mij geleerd!'.

Geen fotobeschrijving beschikbaar.
Op de laatste prent zien we een zelfportret van de man, waarvan Hitler opdracht had gegeven hem na het innemen van Moskou op te laten hangen. Die bleef echter een luis in de pels tot zijn laatste snik. 

Geen fotobeschrijving beschikbaar.

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Oud en Wijs “DE MENS LIJDT HET MEEST, DOOR HET LIJDEN DAT HIJ VREEST.”

    Wekelijks deelt Louis de chef kok van Belle de Fleurdelis in de uitzending van ‘Breien met Louis en Sophie’ een spreuk met de kijkers. Deze spreuk is alom bekend. Maar waar komt die uitspraak eigenlijk vandaan? Louis is op onderzoek uit gegaan en is de bibliotheek gaan raadplegen en heeft alle encyclopédies doorgespit; de Grote Larousse, de Winkler Prince, de Encyclopedia Brittanica en zo kwam hij erachter dat er geen eenduidig antwoord op is te geven. In de loop der jaren hebben vele mensen zich afgevraagd wie deze regels heeft gedicht. De meest genoemde namen zijn: Petrus Augustus de Genestet, Jac. Revius, Nicolaas Beets, Guido Gezelle of Christiaan Huygens. De gedachte achter het versje is al vaak verwoord, bijvoorbeeld door Montaigne (1533-1592): “Qui craint de souffrir, il souffre déjà de ce qu’il craint” (‘Wie het lijden vreest, lijdt al door wat hij vreest’). Nico Scheepmaker vond de overeenkomst met een Engels versje van (mogelijk) Thomas Chatterton die leefde van ...
Een reactie posten
Meer lezen

HET BIJZONDERE WOORD VAN VANDAAG: FLAMOES

Iedere week bespreken Louis en Sophie in hun uitzending op vrijdagavond een bijzonder woord en de oorsprong ervan. Je kunt hun verhalen hier teruglezen. Vandaag het leuke woord: FLAMOES  Even was er twijfel of Louis zich vergist had en dit een recept zou zijn met een spelfout waardoor het vla-moes moest zijn? Iets als Vanillevla met perenmoes, of zoiets.  Maar dat was het niet. De bedoeling was toch echt het woord flamoes! De betekenis is het vrouwelijk geslachtsdeel en het is misscien verrassend dat het helemaal niet duidelijk waar het vandaan komt.  Er wordt door de kenners wel een verband gesuggereerd met het Duitse Möse zoals dat eind 18e eeuw wordt aangetroffen, of Mütze, dat wij kennen als ‘muts’ in de betekenis ‘domme vrouw’, maar het element fla- blijft dan onverklaard.   Er is een woord ‘plamoes’, dat dunne slappe modder betekent, maar dat heeft ook geen aantoonbaar verband. Waarschijnlijk moet dan eerder gedacht worden aan een dialectvorm van het woord...
Een reactie posten
Meer lezen

OUD EN WIJS: In Nederland komt er nooit revolutie, want hier mag je niet op het gras lopen. Karl Marx (1818 – 1883)

Iedere week bespraken Louis en Sophie in hun uitzendingen in 2021 op vrijdagavond in de rubriek ‘Oud en Wijs’ een bijzondere spreuk of citaat. Je kunt ze hier teruglezen. Vandaag een bijzonder citaat over de Nederlandse politiek van Karl Marx.   In zijn tijd werd Karl Marx omarmd maar ook gezien als die man met die opruiende ideeën.  In die tijd werden fabrieksarbeiders in de fabriek bezocht door een mannen die kwamen  vertellen over Marx en dat ze lid moesten worden van de bond, en vaak werden zij er ook weer uitgebonjourd. Wat zou zo’n man als Marx nu eigenlijk weten over Nederland?  Maar misschien zal je dat toch verbazen! Zijn moeder was Nederlands en zijn vader had een Amsterdamse rabbijn als stiefvader. Zijn oom Martin was fabrikant van tabaksdozen in Nijmegen, zijn oom David advocaat in Amsterdam en Paramaribo en zijn tante Sophie trouwde een tabakshandelaar in Zaltbommel. Zij gaven Marx een tijdlang onderdak toen hij zonder geld zat en Das Kapital aan het sch...
Een reactie posten
Meer lezen