Salon van Weleer

Op 1 juli 1862 werd in Nederland officieel de slavernij afgeschaft. Dat was tamelijk laat. Engeland schafte die in 1834 af en in Portugal en Portugees Indië gebeurde dat al in 1761. De slavenhandel was in 1815 al afgeschaft, ook later dan in Engeland dat dit in 1806 al deed. In de Verenigde Staten was het onder meer aanleiding tot een jarenlange burgeroorlog. Het einde van de slavernij werd tenslotte, bijna 50 jaar later, ingeluid met het ondertekenen door koning Willem III van de zogenaamde ‘Emancipatiewet’, waarmee ongeveer 35.000 slaven in Suriname en 12.000 slaven op de Nederlandse eilanden in het Caribisch gebied hun vrijheid kregen, zij het niet van harte. Nederlandse slavenhouders en plantage-eigenaren, veelal woonachtig in Nederland, waren bang dat de economie in de koloniën zou instorten wanneer al die mensen opeens vrije burgers werden. Daarom bleven de slaafgemaakten verplicht nog 10 jaar doorwerken op de plantages, tegen een minimale vergoeding. Verder kregen alle eigenaren...

Het was schroeiend heet in de villa van Weleer. De zon scheen al dagen onvermoeid op haar toppunt. Het leven was gaandeweg vertraagd. Iedereen deed wat er gedaan moest worden, maar in een veel lager tempo dan gebruikelijk. Het personeel stond extra vroeg op, om gebruik te maken van de uren dat het nog niet te warm was om te bewegen. Bovendien werd er van de heetste uren van de dag gebruik gemaakt om wat slaap in te halen, die er in de nacht bij was ingeschoten, omdat de hitte nog steeds te groot was om in slaap te vallen. Sophie, de 1e huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, de hoofdbewoner van de villa van Weleer, had het wat dat betreft niet getroffen met haar personeelszolderkamertje onder het dak. Daar bleef de hitte het langst hangen, dus waren de nachten vermoeiender dan de dagen. Om bij te komen bleef de huishoudster weleens een tijd langer in de ijskelder rondhangen dan strikt noodzakelijk was. In die kelder, de diepste plek van de villa, werden vlees, groenten en zuivel ...

Het was een stralende dag. Sophie, de 1e huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, was na het uitvoeren van de gebruikelijke huishoudelijke taken naar de keuken afgezakt. Nu deed zij dat meestal als het tijd was voor een pauze, om even een fijne kop koffie of thee te nuttigen met de Franse chef-kok van mevrouw, Louis. Die had dan meestal ook iets lekkers erbij om op te smikkelen. Ofwel iets dat versgebakken uit de oven van het oude, vertrouwde, houtgestookte fornuis kwam, ofwel iets dat van gisteren was overgebleven. En als men Sophie mocht geloven, waren die versnaperingen van gisteren vaak nog lekkerder dan de dag ervoor. Dan hadden alle smaken op elkaar in kunnen werken.   Het was niet alleen vandaag een mooie dag. De afgelopen dagen waren ook erg mooi geweest, al was het toen niet zó warm als nu. In de keuken stonden dan ook alle ramen tegen elkaar open om een beetje een koele luchtstroom te genereren. Het werkte maar gedeeltelijk. Een gevolg van het mooie ...

  Sinds 1975 is iedereen verplicht in de auto een gordel te dragen. Dat ging niet van harte. Diverse reclamecampagnes van het aloude Postbus 51 moesten de mensen ervan doordringen dat het dragen van een gordel levensreddend kon zijn. Daarvoor was er om te beginnen een naamsverandering nodig; eerst heetten ze ‘veiligheidsgordels’. Automobilisten vonden dat zij wel zelf voor de veiligheid zorg konden dragen. Maar dat is buiten de andere verkeersdeelnemers gerekend. Geen enkele automobilist gaat van huis met het idee ‘laat ik vandaag eens een vreselijk ongeluk krijgen’, en toch gebeuren zij dagelijks. De uitvinding van de veiligheidsgordel is de Britse luchtvaartpionier George Cayley. De gordel was er dus al voor de auto en zelfs voor het vliegtuig. Cayley, ook uitvinder van de rupsband, experimenteerde met zweefvliegtuigen: grote vleugels met een karretje eronder in de vorm van een bootje. Die konden vliegend van een heuvel afdalen. Om de piloot te beschermen werd er een gordel gebru...

RECEPT VAN WELEER  Feta en olijvencake Sophie, de eerste huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, was op haar oude vertrouwde fiets, haar ‘coursier en acier’ zoals de Franse chef-kok van mevrouw, Louis, het noemde, onderweg naar het dorp. Ze had dat eens aan mevrouw gevraagd, wat de betekenis daarvan was. Belle was nu eenmaal wat beter onderlegd in het Frans dan Sophie. Die had al op jonge leeftijd de schoolbanken moeten verruilen voor een betrekking bij een mevrouw. Dat had zij eigenlijk best jammer gevonden, maar zo lagen de kaarten nu eenmaal. Bovendien hadden vader en moeder dan één mond minder te voeden in het karige huishouden dat zij voerden. Aan de andere kant had zij in de loop der jaren een heleboel opgestoken in het huishouden van de financieel zeer goed voorziene Belle de Fleurdelis. Niet alleen hoe zo’n huishouden reilde en zeilde, ook de avonturen die mevrouw had beleefd openden haar ogen voor wat er buiten de villa van Weleer plaatsvond. Plus de bijzondere mense...

Kookboeken zijn er in alle soorten en maten, vaak geschreven door ‘keukenmeiden’ met namen als ‘Betje’ of ‘Aaltje’, maar de eerste vrouw die een kookboek uitgaf onder haar eigen naam, was Rijntje Biljardt in 1840. Toen verscheen ‘Rijntje Biljardt, de door veeljarige ondervinding geleerde keukenmeid’ met als ondertitel ‘Verzameling van onderrichtingen hoe men teh moet aanleggen om op eene zuinige en smakelijke wijze in het huishouden gebruikelijke spijzen toe te bereiden, zoowel wat het koken, braden en stooven betreft, als het droogen en bereiden van confituren, enz.’ Een kookboek dat niet alleen chique gerechten bevat, maar ook het voedsel voor de meer eenvoudige dis.  Het is aannemelijk dat zij niet alle gerechten zelf bedacht heeft, aangezien sommige recepten in verschillende oude uitgaven terugkomen. Die zijn wellicht overgenomen uit de verschillende kookschriftjes die in de huizen waar zij kookte gebruikt werden, oude familierecepten gebruikte en haar eigen bedachte gerechten ...