FOTO VAN WELEER: HET 1 APRIL GENOOTSCHAP EN DE PRIX DE JOKE

FOTO VAN WELEER: 

HET 1 APRIL GENOOTSCHAP EN DE PRIX DE JOKE

1 Aprilgrappen zijn internationaal, in Frankrijk heet het ‘poisson d’avril’, Aprilvis, in Engelstalige landen ‘April Fools’ Day’ en in Rusland heet het ‘День Дурака’, Dyen Doeraka’, Dag van Dwaasheid. Over de oorsprong van de 1 aprilgrap bestaan veel verschillende verhalen. Er wordt gedacht dat de overgang van de Juliaanse naar de Gregoriaanse kalender in 1582 de oorsprong was, toen Nieuwjaar werd verplaatst van de periode van 25 maart tot 1 april naar 1 januari. Wie dit weigerde te accepteren of vergat kreeg grappige presentjes of werd uitgenodigd voor niet-bestaande feestjes. 

In Nederland wordt vaak gedacht dat het te maken heeft met het ontzet van Den Briel op 1 april 1572, oorsprong van het gezegde ‘Op 1 april verloor Alva zijn bril’. De gevreesde Hertog van Alva was door Filips II van Spanje met een leger naar de Lage Landen gestuurd om het verzet van de protestanten te breken. Bij Den Briel begonnen de Geuzen aan de opmars. 

Waarschijnlijker is dat het is ontstaan uit het Franse ‘La fête des fous’, het feest der zotten zoals dat van de 5e tot de 16e eeuw werd gevierd en waarbij een valse paus of bisschop werd gekozen om de geestelijkheid te parodiëren. Dat zou dan weer een overblijfsel zijn van de vroegere heidense saturnalia, van Romeinse oorsprong. Wat het begin ook was, we zijn er allemaal wel eens ingetrapt; van het eenvoudige ‘je veter zit los’ tot iets ingewikkelder grappen waarbij we werden uitgestuurd om een doosje bougievonkjes, ooievaarskuitenvet of een plintenladdertje. 

Het Engelse koningshuis kreeg met zekere regelmaat wilde dieren aangeboden, als geschenk van andere koningshuizen of als trofee uit de koloniën. Die werden in de Tower of London gehouden. Vanaf 1698 kregen mensen een speciale uitnodiging om op 1 april te komen kijken naar het wassen van de leeuwen. Zij mochten dan zelfs iemand meenemen! Degenen die zo’n uitnodiging ontvingen voelden zich vermoedelijk zeer vereerd en zorgden dat zij er op tijd bij waren. Om 12 uur ’s middags stond er dan een menigte mensen bij de Tower en gebeurde er vervolgens… helemaal niets. Zelfs nadat de dieren waren overgeplaatst naar een dierentuin waren er nog mensen die erin trapten.

Eén van de meest geslaagde grappen werd op 1 april 1962 in Zandvoort uitgehaald. Daar spoelde die dag een beeld van het Paaseiland op het strand aan. Een stenen beeld, met het karakteristieke uiterlijk van de ‘Moai’-beelden op Paaseiland en anderhalve meter lang. De gehele landelijke en ook internationale pers rukte uit om er verslag van te doen. Uit Scandinavië kwam een Paaseilanddeskundige die de authenticiteit bevestigde van dit beeld, dat ‘Loeres’ werd gedoopt. Pas dagen later werd in het tv-programma Brandpunt onthuld dat de maker van het beeld en tevens de Scandinavische deskundige de kunstenaar Edo van Tetterode was, die de grap samen met de NCRV in scène had gezet.

Deze richtte daarna het 1 April Genootschap op, dat jaarlijks vanaf 1963 tot het overlijden van Edo van Tetterode in 1996 de Prix de Joke, de Gouden Loeres, uitreikte voor de meest geslaagde practical joke van het afgelopen jaar. Zo kreeg Prins Bernhard er een uitgereikt omdat hij beweerd had dat hij op safari in Afrika een zebra had gezien met horizontale strepen. Groenteman van den Berg uit Zandvoort kreeg er een omdat hij een sinaasappelboom had waaraan je de sinaasappels kon horen groeien. Ook bekende komieken als Johnny Kraaykamp en André van Duin ontvingen er eentje. Maar het blijft dus oppassen op 1 april. Geloof niet alles wat je verteld wordt en: draag instappers!