Salon van Weleer

In Gouda wordt vandaag de Stroopwafeldag gevierd met allerlei activiteiten. Wie zich afvraagt waarom dat juist in de kaasstad Gouda gebeurt, krijgt als antwoord dat de stroopwafel, die oorspronkelijk ‘siroopwafel’ heette, in Gouda is uitgevonden. Inmiddels heeft de stroopwafel het land en de wereld veroverd. Stroopwafels worden vers gebakken op markten, in winkels en in fabrieken. Een extra attractie van wafelbakkers zijn, zeker voor kinderen, de zakjes met afgesneden restjes van de gebakken wafels of gebroken mislukte wafels. Deze zakjes ‘koekkruimels’ zijn voor een klein bedragje in winkels of bij de marktkramen te koop. Hoe en wanneer de stroopwafel is ontstaan is onduidelijk. De bronnen verschillen daarover. Er wordt wel beweerd dat de Vikingen de eersten waren; in graven van Viking vrouwen zouden al wafelijzers zijn gevonden vanaf de 7e eeuw. Algemeen wordt aangenomen dat een Kamphuijsen of Kamphuisen de eerste was. Maar of dat Gerard Kamphuijsen was of Pieter Willem Kamphuisen is...

Uiteraard deze keer geen echte foto, de fotografie was tenslotte in 1664 nog niet uitgevonden. Het aantal beelden is ook beperkt, er zijn wat oude kaarten en er is één bekend portret van de toenmalige gouverneur van de stad, Peter Stuyvesant. Die heette eigenlijk Pieter, maar zijn naam werd verengelst, net als de kolonie waar hij de baas over was, en is hij bekend als Peter. Hij stond ook bekend als ‘Zilveren Been’ en ‘Peg Leg Pete’, vanwege zijn houten been dat met spijkers en metalen versierselen bedekt was. Dat houten been liep hij op als directeur voor de West-Indische Compagnie van de ABC-eilanden, Aruba, Bonaire en Curaçao, een kolonie van de Zeven Verenigde Nederlanden. In april 1644 leidde hij een aanval op een fort op Sint Maarten, waarbij op een heuvel een batterij kanonnen werd ingericht. Peter besloot eigenhandig een vlag te planten op de batterij, waarop een kanonskogel zijn rechterbeen afschoot. Omdat zijn been in het tropische klimaat niet wilde genezen. Keerde hij terug...

Het is haast niet meer voor te stellen, maar tot 1846 werden alle kleren met de hand gemaakt. Dagelijkse kloffies werden veelal door de vrouw des huizes in elkaar gezet, maar wie iets bijzonders wilde ging naar de kleermaker, wat meestal dan juist weer een man was. Die moest de jurken van de rijke dames in elkaar naaien, de hoepelrokken en met kant afgezette lijfjes. En stel je voor dat je de hele dag van die wagenwielen van kanten kragen moest maken en in de stijfsel zetten, alles met de hand! Om dan nog maar niet te spreken over de duizenden uniformen waar al die soldaten in steeds terugkerende oorlogen in werden gestoken, omdat ze herkenbaar moesten zijn op het slagveld. Voor de jonge Elias Howe, die in verschillende textielfabrieken had gewerkt, eerst als kaarder van wol en katoen en later, toen de fabriek failliet ging, als monteur in een weverij een uitdaging. Destijds werd het spinnen en weven al veelal machinaal gedaan, maar het naaien ging nog steeds met de hand. En ’s avonds ...

                                                  Sophie, de 1e huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, zat gezellig met een kop thee op het bankje bij de achterdeur van de villa van Weleer. Het was een mooie dag, de zon scheen, maar het was niet al te warm. Droog, maar ook weer niet tè. De zomer liep op zijn einde en was glorieus geweest, maar de herfst had zijn intrede nog niet gedaan. Mevrouw was op reis, dus Sophie had het niet al te druk, de huishoudelijke bezigheden voor de dag zaten erop, dus ze kon het even rustig aan doen. Ze zat wat te mijmeren over de afgelopen maanden, die eigenlijk ongemerkt aan haar voorbij waren getrokken. Niet omdat ze het zo vreselijk druk had gehad, maar omdat de ene mooie dag zich aan de volgende had geregen. En ook Louis, de Franse chef van mevrouw, had het iets minder druk als de vrouw des huizes...

  Van oudsher werd er in september op zangvogels gejaagd. In deze maand begint de vogeltrek, dus zijn er vaak grote groepen trekvogels bij elkaar, voordat zij vertrekken naar het warme zuiden om te overwinteren. Dat maakte het makkelijk en aantrekkelijk. In ons land werd tot het wettelijk verbod in 1912 veelal gejaagd met netten. Daarbij werd er een lokvogel in een kooitje ingezet om zoveel mogelijk vinken te lokken en op het juiste moment werd dan het net dichtgetrokken. Hoe het precies in zijn werk ging is onduidelijk; de ene bron meldt dat het net met een touw, het ‘vinkentouw’, werd dichtgetrokken, een andere bron meldt dat de lokvogel aan een touwtje zat, wat ook het ‘vinkentouw’ werd genoemd. Buiten kijf staat dat van deze praktijken de uitdrukking ‘op het vinkentouw zitten’ afkomstig is. Het gevoel van spanning dat je hebt wanneer er iets op het punt staat te gebeuren en je je kans afwacht om iets te zeggen of een daad te verrichten. Zo zijn er meer uitdrukkingen die uit de ...

Buiten adem kwam Sophie, de 1e huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, de keuken binnengevallen van Louis, de Franse chef-kok van mevrouw. ‘De – de- de-‘, veel meer kwam er nog niet uit haar mond, dus liet Louis haar eerst plaatsnemen op de keukenstoel naast het oude houtgestookte fornuis en schonk haar een kom hete thee in. Daarnaast kwam er een zelfgebakken kaneelvinger, want volgens Louis kon je geen thee drinken zonder er iets bij te nuttigen. Persoonlijk ging zijn voorkeur uit naar thee met een schijfje citroen, in plaats van de sloten melk die sommige mensen meenden bij de door hem met veel zorg gezette thee te moeten gieten. Dat dat in Engeland de gewoonte was, moesten zij in Engeland weten, maar hier waren zij in Vollenhoven en daar hoefden zulke fratsen niet te worden uitgevoerd. Niet alleen ging die sloot melk ten koste van de geur en smaak van de exquise theesoorten die Louis gebruikte, ook werd de temperatuur er op een abrupte wijze mee omlaag gehaald, waardoor men al...

Dat de rivierdelta die Nederland eigenlijk is voor een groot deel onder het niveau van de zeespiegel ligt, is ons allemaal bekend. Gebieden die in de loop der eeuwen aan het gulzige water zijn onttrokken. Met als topstukken de IJsselmeerpolders, die dankzij de Afsluitdijk konden worden ontgonnen. Die Afsluitdijk is op zich al een kunststuk, waar menige buitenlander zich tot op de dag van vandaag over verbaast. Daarbij hebben wij het geluk niet op de rand van een zogenaamde ‘tektonische plaat’ te liggen. Een plek waar verschillende aardplaten langs en soms over elkaar heen schuiven, met aardbevingen tot gevolg. Een ander effect van die platen is dat op de grenzen ervan vulkanen kunnen ontstaan. Ook in Nederland, in de Waddenzee ligt een vulkaan, die is ontstaan toen in het Juratijdperk, een 150 miljoen jaar geleden, de Europese aardplaat werd opgerekt en in enkele stukken brak. Deze vulkaan, de Zuidwalvulkaan, is al miljoenen jaren dood, evenals een andere vulkaan in de Noordzee. Enkele...