Dat de rivierdelta die Nederland eigenlijk is voor een groot deel onder het niveau van de zeespiegel ligt, is ons allemaal bekend. Gebieden die in de loop der eeuwen aan het gulzige water zijn onttrokken. Met als topstukken de IJsselmeerpolders, die dankzij de Afsluitdijk konden worden ontgonnen. Die Afsluitdijk is op zich al een kunststuk, waar menige buitenlander zich tot op de dag van vandaag over verbaast. Daarbij hebben wij het geluk niet op de rand van een zogenaamde ‘tektonische plaat’ te liggen. Een plek waar verschillende aardplaten langs en soms over elkaar heen schuiven, met aardbevingen tot gevolg. Een ander effect van die platen is dat op de grenzen ervan vulkanen kunnen ontstaan.
Ook in Nederland, in de Waddenzee ligt een vulkaan, die is ontstaan toen in het Juratijdperk, een 150 miljoen jaar geleden, de Europese aardplaat werd opgerekt en in enkele stukken brak. Deze vulkaan, de Zuidwalvulkaan, is al miljoenen jaren dood, evenals een andere vulkaan in de Noordzee. Enkele vulkanen in het Caribische deel van het koninkrijk zijn nog wel actief en worden gemonitord door het KNMI. Er is ook lavasteen gevonden onder Rotterdam, maar of dat betekent dat er ook een vulkaan aanwezig is, wordt nog onderzocht.
Eén van de meest vernietigende vulkaanuitbarstingen in de recente geschiedenis was die van de Krakatau, een eiland in de straat van Sunda tussen Java en Sumatra. Die begon in mei 1883 te rommelen en in de maanden erna aswolken uit te stoten. Op 26 augustus spuwt de vulkaan as tot 32 kilometer hoogte de lucht in en de volgende dag ontploft het eiland met een kracht van 10.000 keer de atoombom op Hiroshima. De klap was tot duizenden kilometers in de omtrek hoorbaar. De schokgolven veroorzaken tsunami’s van 40 meter hoog die alles tot diep in de eilanden wegspoelen, Er worden brokken koraal van 600 totn op het strand geworpen en een stoomschip 5 kilometer landinwaarts geslingerd. 35.000 tot 40.000 mensen komen om.
De 18.000 kubieke meter as die de atmosfeer in wordt geblazen verduistert het eiland dagenlang en verspreidt zich over de hele aarde. Maanden- en zelfs jarenlang wordt melding gemaakt van bijzondere fenomenen in de lucht. Vaak is de zonsondergang ongewoon rood. Sommige wetenschappers stellen dat de psychedelische lucht in ‘De schreeuw’ van Edvard Munch daar een gevolg van is. Wereldwijd daalt de gemiddelde temperatuur 1,2 graad Celsius, pas 5 jaar later is de temperatuur weer ‘normaal’. Een groot deel van het eiland waar de vulkaan op ligt is opgeblazen, maar daar ontstaat een nieuwe vulkaan: ‘Anak Krakatau’, kind van Krakatau, die in 2018 verantwoordelijk is voor een uitbarsting op 23 december die een allesvernietigende tsunami ten gevolg heeft.
De uitbarsting van de Krakatau is de eerste ‘wereldwijde’ ramp, doordat grote delen van de wereld via de telegraaf met elkaar zijn verbonden en het nieuws razendsnel Europa en de VS bereikt. Gelukkig barsten vulkanen niet al te vaak uit, maar zeker bij supervulkanen, zoals onder het Yellowstone Park kunnen uitbarstingen catastrofale gevolgen hebben. Die zou een ‘vulkanische winter’ kunnen veroorzaken, waardoor veel leven op aarde zou uitsterven.
Reacties
Een reactie posten