Salon van Weleer

12 oktober 1956 was een grote dag voor alle vrouwen in Nederland. Op die dag werd Marga Klompé de eerste vrouwelijke minister van ons land en benoemd tot minister van Maatschappelijk Werk in het kabinet Willem Drees III. Drees kent iedereen ongetwijfeld als de ‘vader’ van de Algemene Ouderdoms Wet, die vlak daarvoor in juni 1956 was ingevoerd en iedereen van 65 jaar en ouder een inkomen gaf, als men tenminste 50 jaar in het koninkrijk woonachtig was geweest. Tegenwoordig is die leeftijd afhankelijk van de geboortemaand en kan de AOW-gerechtigde leeftijd oplopen tot 67 jaar. De emancipatie van de vrouw is een lange weg gegaan. In 1870 was Aletta Jacobs de eerste vrouw die als toehoorder aan de HBS mocht leren en een jaar later nog toestemming aan de minister moest vragen om te mogen gaan studeren. Diezelfde minister, Thorbecke, moest ook toestemming geven om de examens af te mogen leggen, waarna zij de eerste vrouwelijke arts in Nederland werd. Mede door de politieke onrust in Europa, m...

In maart 1959 kwam de eerste DAF personenauto van de lopende band. Al in februari 1958 aangekondigd op de AutoRAI, maar toen was de wagen nog niet helemaal productierijp. Desondanks werden er al 4000 bestellingen geplaatst. Het zou de eerste van een lange rij automatische modellen worden, van een internationale kwaliteit, maar met een langdurig en moeilijk imagoprobleem.  De gebroeders Van Doorne, Hub en de jongere Wim, begonnen aanvankelijk in 1928 een machinefabriekje. In die branche waren zij in Woonplaats Deurne al werkzaam geweest. Begonnen in constructiewerk, leidde dit tot het vervaardigen van opleggers. Dat werd zo succesvol dat al twee jaar later in Eindhoven een fabriek in opleggers geopend kon worden, die vanaf 1932 onder de naam Van Doorne's Aanhangwagen Fabriek, afgekort D.A.F.. Met name Hub was iemand die steeds bezig was om technische verbeteringen toe te passen en uitvindingen te doen. Zo werd er een losser ontwikkeld om spoorwegladingen over te laden en een zogenaa...

Op 25 en 26 februari werd er onder meer in Amsterdam, Zaandam en Hilversum gestaakt tegen de Jodenvervolging door de Duitse bezetter. Die had in de dagen ervoor als represaille voor de dood van WA-man Hendrik Koot in de Amsterdamse jodenbuurt met veel geweld 427 mannen opgepakt en afgevoerd naar een concentratiekamp. Zij eindigden in kamp Mauthausen. Daar werden zij onder andere in de granietgroeve tewerkgesteld, met een beruchte trap met 186 treden. Daar liet menigeen, verzwakt door mishandeling, straf, ziekte en honger, het leven, voor zover zij niet werden doodgeslagen, opgehangen of doodgeschoten. Aan de staking gingen maanden van provocaties en vechtpartijen door WA-mannen, de ‘Weer Afdeling’ van de NSB, vooraf. De Duitsers lieten dat toe en verhinderden de politie in te grijpen. In de jodenbuurt werden willekeurig mensen uit hun huis gesleurd en mishandeld op straat, ruiten ingegooid en meubilair vernield, naar voorbeeld van de Kristallnacht. Op het Rembrandtsplein werd er met de...

Dat Nederland een schaatsland pur sang is, staat buiten kijf. Er wordt al eeuwen geschaatst, zodra de winter het toelaat. Heel vroeger bond men dierenbotten onder de schoenen, zogenaamde ‘glissen’, vastgemaakt met pezen en duwde zich voort met prikstokken. Afzetten op de zijkant was onmogelijk door de vorm van de botten. Die bevatten relatief veel vet, zodat zij niet aan het ijs bleven kleven. Er zijn beschrijvingen van wedstrijden op 5 of 8 kilometer overgeleverd uit 1555. Glissen werden tot het begin van de 19e eeuw gebruikt, door wie zich geen schaatsen konden veroorloven, of door kinderen, om hen aan het ijs te laten wennen. De eerste legendarische Nederlandse schaatser was natuurlijk Jaap Eden. Op 16-jarige leeftijd won hij zijn eerste wedstrijd, 160 meter op de korte baan. In 1893, 1895 en 1896 werd hij wereldkampioen allround in respectievelijk Amsterdam, Hamar en Sint Petersburg. In 1894 haalde hij twee wereldrecords, op de vijf kilometer, dat zeventien jaar bleef staan. Ook de...

Iedere week bespreken Louis en Sophie in hun uitzending op vrijdagavond een bijzonder woord en de oorsprong ervan. Je kunt hun verhalen hier teruglezen. Vandaag het leuke woord: FLAMOES  Even was er twijfel of Louis zich vergist had en dit een recept zou zijn met een spelfout waardoor het vla-moes moest zijn? Iets als Vanillevla met perenmoes, of zoiets.  Maar dat was het niet. De bedoeling was toch echt het woord flamoes! De betekenis is het vrouwelijk geslachtsdeel en het is misscien verrassend dat het helemaal niet duidelijk waar het vandaan komt.  Er wordt door de kenners wel een verband gesuggereerd met het Duitse Möse zoals dat eind 18e eeuw wordt aangetroffen, of Mütze, dat wij kennen als ‘muts’ in de betekenis ‘domme vrouw’, maar het element fla- blijft dan onverklaard.   Er is een woord ‘plamoes’, dat dunne slappe modder betekent, maar dat heeft ook geen aantoonbaar verband. Waarschijnlijk moet dan eerder gedacht worden aan een dialectvorm van het woord...

Sophie, de 1e huishoudster van mevrouw Belle de Fleurdelis, had het druk. Het liep tegen het einde van het jaar en dan moest er van alles gebeuren. Het huis moest schier stofvrij gemaakt worden, het houtwerk overal, van de kelder tot aan de zolder (bij wijze van spreken) diende in de olie gezet, kerstversieringen opgehangen, leveranciers ontvangen en boodschappenlijsten gecontroleerd. Vers ijs in de ijskelder, de wijnen geïnventariseerd en waar nodig aangevuld. De lijst was bijna eindeloos. En dan te bedenken dat het meeste werk over drie maanden weer opnieuw gedaan moest worden in naam van de voorjaarsschoonmaak. De feestdagen waren voor Sophie niet echt een feest. Het waren de drukste dagen van het jaar en zij moest alles controleren en in de gaten houden. Als er iets mis ging of ontbrak, dan was zij degene die erop werd aangesproken. En als mevrouw iemand ergens op aansprak, dan hield zij zich niet in. Gelukkig was dit niet de eerste kerst die Sophie in goede banen moest leiden en o...

Op 11 december 1950 besloot een rechtbank in Singapore dat een 14-jarig meisje terug moest naar haar ouder in Bergen op Zoom. Dat meisje had haar ouders echter al bijna 10 jaar niet gezien en was inmiddels met een 22-jarige schoolmeester getrouwd. Het drama in een notendop. Het besluit van de rechtbank leidde in Singapore tot hevige rellen, waarbij 18 doden vielen en enkele honderden gewonden. Het was een nasleep van de vijf jaar ervoor beëindigde Tweede Wereldoorlog.   Dat meisje was Bertha Hertogh, in 1937 geboren in Tjimahi (Cimahi) op Java in toenmalig Nederlands-Indië. Haar vader was militair in het KNIL, het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger en haar moeder was van Javaans-Schotse afkomst, met een Nederlands paspoort. In 1942 wordt haar vader opgepakt en door de Japanners geïnterneerd, hij zal een van de mannen zijn die aan de Birmaspoorweg moeten werken onder erbarmelijke omstandigheden. Haar moeder trekt bij familie in, met de andere kinderen. Daar besluit zij, wellicht ...