Dat Nederland een schaatsland pur sang is, staat buiten kijf. Er wordt al eeuwen geschaatst, zodra de winter het toelaat. Heel vroeger bond men dierenbotten onder de schoenen, zogenaamde ‘glissen’, vastgemaakt met pezen en duwde zich voort met prikstokken. Afzetten op de zijkant was onmogelijk door de vorm van de botten. Die bevatten relatief veel vet, zodat zij niet aan het ijs bleven kleven. Er zijn beschrijvingen van wedstrijden op 5 of 8 kilometer overgeleverd uit 1555. Glissen werden tot het begin van de 19e eeuw gebruikt, door wie zich geen schaatsen konden veroorloven, of door kinderen, om hen aan het ijs te laten wennen.
De eerste legendarische Nederlandse schaatser was natuurlijk Jaap Eden. Op 16-jarige leeftijd won hij zijn eerste wedstrijd, 160 meter op de korte baan. In 1893, 1895 en 1896 werd hij wereldkampioen allround in respectievelijk Amsterdam, Hamar en Sint Petersburg. In 1894 haalde hij twee wereldrecords, op de vijf kilometer, dat zeventien jaar bleef staan. Ook de tien kilometer haalde hij, maar verpulverde dit het jaar erop van 19.12,4 naar 17.56,0. Niet voor niets zijn er een schaatsbaan en het beeldje dat de sportman, sportvrouw, sportploeg en paralympische sporter van het jaar krijgen naar hem vernoemd.
Toch duurde het tot 1952 om de eerste Olympische schaatsmedaille door een Nederlander binnen te laten halen. De allereerste Olympische Winterspelen werden in 1924 in Frankrijk georganiseerd, al deed ons land daar niet aan mee. In 1928, 1936 en 1948 deed Nederland wel mee, maar haalde geen medailles. Pas in 1952 werd in Oslo een Nederlander medaillewinnaar: Kees Broekman uit De Lier in het Westland. In 1948 won hij bij het WK Allround de vijf en tien kilometer, maar haalde in de Winterspelen geen medaille. In 1952 brak hij ook Olympisch door, door op dezelfde afstanden zilver te winnen, achter de destijds oppermachtige Noor Hjalmar Andersen.
Zijn grootste succes zou Broekman het jaar erop halen door in Hamar de eerste Nederlandse Europees kampioen te worden. Landgenoot Wim van der Voort werd daarbij tweede. Prestaties die in hun vaderland nauwelijks aandacht kregen, omdat zij samenvielen met de Watersnoodramp en men daardoor wel iets anders aan het hoofd had. In zijn lange carrière reed hij diverse wereldrecords, waarna hij overstapte op coachen. Zo begeleidde hij als coach van de vrouwenploeg Atje Keulen-Deelstra naar de wereldtitel, wat hij later als coach van Zweden herhaalde met Göran Claeson. 
Een andere schaatser die vermeldenswaard is, is de uit Breukelen afkomstige Henk van der Grift. Het begin van zijn wedstrijdcarrière was niet erg veelbelovend. Op het NK van 1956 eindigde hij in de achterhoede. Pas in 1960 reed hij weer wedstrijden en deed mee aan de Olympische Winterspelen, waar hij 10e op de 500 meter werd en op de 1500 meter ten val kwam. Hij was ontevreden over de trainingsfaciliteiten in Nederland, er kon alleen geschaatst worden op natuurijs, bij gebrek aan een kunstijsbaan. Daarom vertrok hij naar Noorwegen. Dat wierp zijn vruchten af toen hij in 1961 in Göteborg wereldkampioen werd. Hiermee werd hij de eerste Nederlandse wereldkampioen sinds Coen de Koning in 1905. De ontvangst in Breukelen was ongekend, met een rondrit in een open koets. Zijn succes leidde tot een versnelde aanleg van de Jaap Edenbaan, de eerste kunstijsbaan van ons land. Het aantal successen van Nederlandse schaatsers kreeg daarmee een enorme steun in de rug. Ons land was klaar voor het ‘Ard en Keessie-tijdperk’!
Reacties
Een reactie posten