Koningsdag was niet altijd Koningsdag, voorheen was het Koninginnedag, maar zelfs Koninginnedag had een voorloper, dat was Prinsessedag. Toen nog zonder ‘tussen-n’. Zoals vaker is gebeurd, was de populariteit van het koningshuis aan het einde van de 19e eeuw flink gedaald. Koning Willem III was al tegenstribbelend koning geworden, omdat hij de nieuwe Grondwet weigerde te accepteren die zijn macht flink in zou perken. Na danig aandringen en het dreigende spookbeeld van anarchie in het land wanneer er geen Oranje aan het hoofd stond, ging hij toch schoorvoetend akkoord. Vanwege zijn ge- en misdragingen werd hij in ‘Recht voor Allen’, het tijdschrift van Domela Nieuwenhuis, ‘Koning Gorilla’ gedoopt.
Willem III had een ongelukkig huwelijk, wat zich onder meer uitte door het pesten van het personeel en de lakeien in het koninklijk paleis. Na het overlijden van zijn eerste vrouw en zijn drie zoons uit dat huwelijk, trouwt hij met de dan 19-jarige Emma van Waldeck-Pyrmont. Hierna zou Willem beduidend milder worden. Uit dit huwelijk wordt in 1880 prinses Wilhelmina geboren. Om de nationale eenheid van het volk te benadrukken wordt op initiatief van J.W.R. Gerlach van het Utrechts Provinciaal en Stedelijk Dagblad in Utrecht de eerste Prinsessedag georganiseerd, ter gelegenheid van de vijfde verjaardag van Wilhelmina. Die wordt op tienjarige leeftijd al koningin, door het overlijden van haar vader, met haar moeder als regentes. Omdat 31 augustus, de verjaardag van Wilhelmina, ook de laatste schooldag van het jaar is, wordt Koninginnedag al snel een feestdag voor kinderen.
Een echt volksfeest werd Koninginnedag in 1902, toen het bericht kwam dat Wilhelmina was hersteld van een ernstige ziekte. Wilhelmina zou tot 1948 koningin blijven, waarna Juliana het stokje van haar overnam. Daardoor werd de feestdag ook verplaatst naar 30 april, haar verjaardag. Koninginnedag onder Juliana kenmerkte zich vanaf het begin door het defilé dat door de zich uitbreidende familie vanaf het bordes van Paleis Soestdijk werd afgenomen. Daarbij nam Juliana van de kilometerslange stoet talloze bossen bloemen, die het bordes in een bloemenzee veranderden, en allerlei cadeaus in ontvangst. Van zelf gefröbelde kunstwerkjes tot de traditionele krentenwegges en Zeeuwse bolussen.
Beatrix besloot uit respect voor haar moeder Koninginnedag vanaf 1980 op 30 april te laten, ook omdat haar verjaardag op 31 januari het weer niet echt geschikt was. Zij besloot ook om naar de mensen toe te gaan, in plaats van hen naar haar toe te laten komen. Vanaf 2000 sprak zij aan het eind van de ontvangst een dankwoord uit. In 2009 werd die traditie misbruikt door een verward persoon door te proberen met een auto een aanslag te plegen, die weliswaar mislukte, maar 8 mensen het leven kostte en waarbij talloze gewonden vielen.
Vanaf 2014 werd het Koningsdag op 27 april en werd die in een nieuw jasje gestoken. De koning bezoekt nog maar één stad en de oude garde, prinses Beatrix, prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven bleven thuis en naast het gezin van de koning reizen prinses Laurentien, prins Constantijn en de kinderen van prinses Margriet en hun echtgenoten mee. De rest van het land viert Koningsdag met vrijmarkten en veel openluchtfeesten. Steden als Amsterdam en in toenemende mate Utrecht trekken honderdduizenden bezoekers uit stad en (buiten)land. In het spoor van Koningsdag voltrekken zich verder nog de jaarlijkse lintjesregen, de Koningsspelen voor schoolkinderen en het Koningsdagconcert.
Reacties
Een reactie posten